"Othelo" - Gabriel Chamé

Iago verte sobre Othelo o veleno dos ciumes

Resultou un chisco complicado pillarlle o punto ao humor, a dramaturxia e a visión que a compañía arxentina Gabriel Chamé deixa caer sobre o "Othelo" de Shakespeare. Ao primeiro, tardamos un anaco en adaptarnos, no só á súa forma de falar e xesticular, que pode semellarnos esaxerada -debido tamén ás diferenzas entre idiosincrasias- senón tamén a causa da súa escola de interpretación, que emprega uns modos manieristas para abordar a construción da peza e das personaxes, na dicción e na fala; e tamén nos movementos, moi notoriamente marcados a través do clown, introducindo unha forma certamente especial de transmitir. O frenético comezo tampouco axuda, cun ritmo vertixinoso que afasta, en lugar de achegar. Mais nun momento determinado aparece Iago (Hernán Franco) e, poñendo o metateatro en primeiro plano, solidarízase cun espectador algo atafegado, asumindo que o que están facendo enriba do escenario pode ser unha sorte de tolería. E, pouco a pouco, vagariño, o que antes nos parecía esaxeración agora semella cómico. O que viamos afectado pasa a estar perfectamente asumido. O precipitado é ritmo endiañado. E a traballada e impecable técnica que nos era allea comeza a axudarnos a construír a traxedia de "Othelo", e tamén a comedia. Sen omitir nada e poñendo de relevo cada un dos matices que o xenial Bardo reflicte en todas as súas obras. E coa axuda dunha fantástica escenografía, que transforma unha tea en océano, saba e mortalla; que colle uns cantos cubos para encher de dobres sentidos unha escena; ou que muda un par de mesas en taberna portuaria sen perder nunca o sentido da plasticidade. Xenial, así mesmo, o emprego dos recursos audiovisuais, para facer fincapé nos momentos máis íntimos, cuns primeiros planos nos que podemos ver o sufrimento de Desdémona (Justina Grande), o veleno de Iago porque "el rostro de la maldad, nunca es visto hasta que es usado" e a obsesión de Othelo (Matías Bassi) nesa mirada cravada e arrepiante na que adiviñamos ao asasino que leva dentro. Tamén resulta xusta a proporción de risas e veras, e aínda que ás veces os chistes son algo obvios e mesmo burdos (demasiado socorrido ese "a-coger"; ou ese "Juan Canalejo"), tamén agochan surrealismo e acabamos por entrar no xogo, xa que despois de tirar no chan a moeda do espectáculo, os seus xiros van caendo definitivamente do lado da cara, e non no da cruz. Conquistan especialmente os momentos de auto ironía, nos que os intérpretes saltan de plano en plano, estando ao mesmo tempo no auditorio do Pazo da Cultura e interactuando co seu público; no "Othelo" shakespeariano; e revisando o seu propio traballo, ríndose dos seus recursos, de ese "teatro moderno". Mención aparte merece Martín López Carzolio (Emilia, "Michael" Casio, mensaxeiro... e non sei cantos personaxes -"¿otro más?"-) por ser o encargado de romper case sempre os momentos máis dramáticos coa súa comicidade e de facelo con solvencia e cun grande mérito no seu dominio do corpo xa que fai sinxelo o complicado. Pero como non podía ser doutro xeito, en "Othelo", e aínda que queiran facernos rir, a traxedia pide paso. Primeiro con esa fermosa escena na que escoitamos encollidos a marabillosa voz de Pavarotti coa aria "Una furtiva lagrima" de L'elisir d'amore de Donizetti. Despois, con ese brutal asasinato no que xa non hai espazo para as chanzas. Calidade chegada dende o outro lado do charco nun "Othelo" artellado con irreverencia pero cun profundo respecto e deferencia ao autor de Stradford-upon-Avon. E ao público.