"Juanita calamidad" - Chirigóticas

Un momento do espectáculo

Os paradoxos son contradiccións aparentes, contraposicións que nos axudan a entender mellor, por oposición, aquilo do que se fala. Pero mentres nalgunhas ocasións poden ser moi esclarecedores, outras veces son simplemente iso, un paradoxo sen sentido. E, por momentos, iso pareceu a proposta das andaluzas Chirigóticas que abriu, con cheo absoluto nas bancadas, esta XXIV edición do FIOT. Pode unha proposta teatral ser divertida e aburrida? Pode espertar gargalladas e á mesma vez facernos mirar o reloxo de cando en cando? Semella que si. A compañía gaditana cóntanos en clave humorística e musical a historia de "Juanita Calamidad", ou Juanita "pistola", "recortá", "metralleta", "macarra", en referencia a esa Calamity Jane do salvaxe oeste que foi soldado, nómada, prostituta ocasional e tamén nai. Mesmo a chaman -reiteradamente- "Juanita Raskólnikov", en lembranza do celebérrimo Rodión Románovich Raskólnikov do "Crimen y castigo" de Dostoyevski, sen esquecer que en ruso "raskólnik", significa herexe, cismático ou conflitivo. "Juanita problemática". Unha muller que, en principio, adopta todos os tics do típico "latin lover" festeiro de segunda. Un punto de partida interesante pola inversión tradicional e arcaica dos roles pre asignados pola sociedade para machos e femias, roles que condenan de forma impenitente ás "Juanita Calamidad" deste mundo, que deben ser "reformadas". Con ese punto de partida, Alejandra López, Ana López Segovia e Teresa Quintero debullan o proceso de como puido Juanita pasar de andar peneque perdida a vivir unha maternidade idealizada que na realidade non responde moitas das expectativas depositadas nela. Tirando a miúdo de "gracejo andalú" e alternando cancións, recitados en verso e diálogos, con interpretacións bastante solventes -nomeadamente no caso de Teresa Quintero, moi acaída e con momentos brillantes como ese "atascado atacado"- asistimos a unha sucesión de escenas, gags e números musicais con divertidas adaptacións de cancións tan populares como "Mi gran noche" de Raphael, "Olvídame y pega la vuelta", de Pimpinela, "Valencia" de José Padilla ou "Desde Santurce a Bilbao". As versións enganchan ao público, non só porque están inseridas de forma cómica no libreto, senón tamén porque non hai nada mellor que un "hit", sexa da época que sexa, para contentar ao respectable. Porén, a irregularidade e falta de continuidade da proposta, tanto no aspecto interpretativo, como de guión, como musical -con cancións perfectamente acompasadas e afinadas e outras que non o foron tanto- acaban por condenala. Pasamos de momentos delirantes, como esa surrealista conversa entre o "reloxo biolóxico" de Juanita e o seu fígado, suplicando piedade, ou ese parto inenarrable no que as contraccións e empurróns acabaron seguindo o ritmo de Carmina Burana; a momentos esquecibles, lentos e que romperon o ritmo da peza, con atascos, que, neste caso, non se pudieron "desatascar". A última eiva é, quizabes, o desenlace. O público aplaude antes de tempo, avanzando o final con ese recorrente guiño ao can -ou non tan can- Tyson. Non obstante, o espectáculo remata cunha canción anti climática que pretende transmitir unha mensaxe máis profunda que non chega. Intuimos que queren defender o dereito das nais a queixarse. A poder dicir alto e claro, sen que ninguén as censure, que a maternidade pode ser unha carga. Ou algo opcional, certamente, non obrigatorio. Porén, a mensaxe esvaécese, como o fume que envolve o número final, entre cancións e chirigotas. Para quen non coñeza ao público do FIOT, o aplauso puido parecer entusiasta. Pero, salvo excepcións, foi correcto e concedéndolle un aprobado raspado a unha proposta que prometía máis e que quedou en risos intranscendentes. A boa nova é que aínda queda moito FIOT. E moita marxe de mellora.