Acto cultural - Grupo actoral 80

Un momento da representación

Cando diante duns actores e actrices enérxicos, cun público que ri de cando en cando e que incluso colabora con boa vontade nun acto teatral, un acaba mirando repetidas veces o reloxo, só podemos concluír que algo falla. E, lamentablemente, iso é o que lle ocorreu a quen subscribe durante a esforzada actuación que Grupo Actoral 80 fixo de "Acto cultural" unha das propostas máis coñecidas do célebre autor venezolano José Ignacio Cabrujas, que visita o FIOT 2012 para imbuílo dunha pátina internacional. Suponse que a divertida representación por parte da xunta directiva da Sociedade Louis Pasteur de San Rafael del Ejido do drama "Colón Cristóbal, el genovés alucinado" é unha excusa para amosar as debilidades, miserias, arelas, tristuras e relacións dos propios membros desa xunta directiva, enterrados sen remisión en San Rafael, condenados a vivir inmutables, atrapados nos seus propios pecados e erros, nunha especie de interminable *'día da marmota', que están sentenciados a sufrir para sentir de novo os seus infortunios, pero neste caso, sen ningunha posibilidade de superalos e avanzar. Desgraciadamente, a traxicomedia é un xénero moi atractivo pero moi difícil de levar a cabo con solvencia. E neste caso, o traballo de encaixar o humor e a desgraza con fluidez convértese nunha montaña moi difícil de salvar. Durante os primeiros compases da función, semellaba que por fin chegaba a un FIOT envolto na crítica social, na escuridade e na seria reflexión, unha comedia pura, axeitada para liberar tanta tensión e rir a gargalladas. Porén, pronto vemos que a presenza duns personaxes aparentemente despreocupados esconde a caracteres marcados pola súa timidez ou luxuria, polos seus complexos e fracasos persoais. Con todo, e a pesares do valente intento de boa parte do elenco, nada convence. A tristura acaba por diluírse entre as gargalladas e as gargalladas acaban por ser un baluarte ao que agarrarse para evitar que a obra acabe afundida por completo. Tampouco contribúe a reflotar o naufraxio a duración da peza, con dúas horas das que podería sobrar boa parte, porque do primeiro acto podería saltarse directamente ao desenlace sen perder un ápice da mensaxe que se nos quere transmitir. Un desenlace sentido e ben levado, que, xunto con outros logrados 'cadros', como o xocoso falso flamenco ou a lasciva confesión de Isabel la Católica, deixan unha boa impresión pero non chegan para redimir o resto. Cabrujas goza de gran sona e queda unha pregunta no aire. Se o texto non parece ser o erro, falla a adaptación, a interpretación, a dirección, o enfoque? Resulta difícil de dirimir, pero o que transcende ao final é que o "Acto cultural" acaba sendo un "Acto fallido".

*[Do filme "Atrapado en el tiempo", Harold Ramis, 1993]