André y Dorine - Kulunka Teatro

Un momento da representación

Tenro, emocionante, intenso e agridoce. Así pode resumirse o comezo do FIOT 2013, nunha posta de largo cun auditorio ateigado, como vén sendo habitual, neste caso para ver "André y Dorine" de Kulunka Teatro. Os actores Garbiñe Insausti, José Dault e Eduardo Cárcamo compoñen unha historia sinxela, cotiá, que podería pasarlle a calquera, pero que lle pasa a André e Dorine e que, sobre todo, é unha historia de amor incondicional. Sobre o papel pode parecer unha aposta difícil e arriscada, xa que os protagonistas esconden as súas faces baixo unhas máscaras e nin unha palabra é pronunciada na case hora e media de representación. Mais o espectador descobre pouco a pouco que a expresión corporal, a música, os desprazamentos polo escenario e uns cantos obxectos axudan a transcender o feito teatral para transmitir sentimentos, sensacións e historias dun xeito máis efectivo que se os personaxes o estiveran berrando a viva voz xesticulando a súa impotencia, o seu amor ou o seu esmorecemento. As caretas tornan á vida de tal forma que cando cae o pano ao final un se pregunta se de verdade eran antefaces inmutables ou se os actores son quen de facer maxia e manipular esas caras ríxidas para enchelas de expresión. E boa parte da maxia de "André e Dorine" reside na súa capacidade para emocionar. Certo é que o relato, centrado no lento declive de Dorine a causa do alzheimer, axuda a que o espectador se somerxa no estado de ánimo axeitado, pero tampouco é menos certo que o espectáculo alterna a tristura e as gargalladas, afrouxando o lazo cando a angustia semella estar a piques de afogar ao público, evoluíndo cara a un desenlace que, por coñecido, non é menos emotivo. E aínda que a enfermidade está presente constantemente, o que interesa ao final é a vida destas dúas persoas, a súa historia dende que se coñecen, o seu namoramento, a súa voda, a súa experiencia como pais, as súas profesións -violonchelista e escritor-, fundamentais no transcorrer da súa experiencia vital. De feito, outro dos méritos da obra é como a través de pequenas accións poden chegar a transmitirse sentimentos fortes como a impotencia, o enfado, a inocencia, a atracción sexual, a morte, a tristura, a ledicia ou o perenne e omnipresente amor. Mención aparte merecen a máquina de escribir e o arco do violonchelo, tan importantes como os propios actores, converténdose en dous personaxes máis. De feito, Garbiñe Insausti (Dorine) emprega con mestría o seu arco para amosar o progreso da súa enfermidade, que culmina cun baile inesquecible co seu home, no que ela o abraza coma se fose o seu adorado violonchelo, pero tamén como se fose a súa única áncora, o seu único consolo, a súa única esperanza en medio de aquilo que lle pasa, que non entende e que a consume vagariño. Desde ese baile ata o desenlace, o público xa non pode abandonar ese nó que invade as súas gorxas e que para algúns rematou en bágoas. Ao final, unha longa ovación e parte do público posto en pé para agradecer este exercicio de honestidade sobre o escenario, nun comezo do FIOT máis que prometedor.