"A tempestade" - Voadora

A peza conta con escenas de gran plasticidade

Dende o primeiro momento e salvo honrosas -nalgún caso deshonrosas- excepcións, o leitmotiv desta XXIII edición do FIOT é o teatro clásico e as novas olladas sobre as obras de autores tan ilustres como o son Shakespeare, Cervantes, Lope ou Calderón. Non obstante, e admitindo que os grandes nomes do teatro están aí, existe un fío condutor subxacente que pode sentirse con moita intensidade na ampla maioría das propostas e que transpiran polos poros os directores e autores invitados a esta edición do festival. Trátase do metateatro, ou por expresalo de forma máis sinxela, do teatro dentro do teatro, do mesmo xeito que se sinte unha teimuda vontade por derrubar a cuarta parede. Probablemente pola necesidade de volver os clásicos do revés, de mudalos por completo. Moitas das pezas presentadas reflicten unha nova visión sobre o traballo que supón a construción dunha obra teatral, ou dunha nova proposta escénica, mais cos seus alicerces no perenne e inmutable que ofrecen os autores máis míticos. Estudamos, cun moderno e caleidoscópico cristal, reflexións dos artistas sobre o seu propio traballo, sobre os seus maxíns, as súas arelas e os seus atrancos. E esta "tempestade" de Voadora afonda neste subxancente leitmotiv usando a fantasía, a maxia e a ensoñación. Mais o problema é que a compañía galega non chega a concretar unha creación que ten momentos fermosos, pero que carece de continuidade. Que abraia ás veces pola súa intensidade, pero que semella un caixón de sastre do que ir tirando cousas. Que goza de orixinalidade e boas ideas, pero que ás veces queda diluída polo bombardeo ao que nos somete, non sempre respectando a máxima do ritmo. Dende o engaiolante comezo da peza da man desa "sui generis" versión de "Stormy weather", aludindo xa á "tempestade" que se avecina, ata o seu desenlace no que nos transporta a un universo semellante á da ópera rock "Jesucristo Superstar" -mesmo cun protagonista coa mesma barba e a mesma ansia de redención que o orixinal- a proposta dirixida por Marta Pazos é toda unha declaración de intencións. A través dunha moi traballada escenografía, suxestiva, tenebrosa, vangardista, absurda ou pop-art, segundo conveña, Voadora lévanos por unha viaxe da que, aínda que coñezamos o desenlace, pois sabemos exactamente a onde nos leva este Shakespeare redivivo, non sabemos as escalas, tinxidas de seres deformes, de ninfas travestidas, de encantamentos, e de xiros rompedores, orixinais e coloridos. Polo camiño, esa visión metateatral, un Próspero que dirixe a illa e a función coa mesma pericia, flanqueado por un Ariel/axudante que nos fai saltar constantemente do universo dese pseudo paraíso perdido ao dun teatro actual e un pouco tolo, no que imos contrastando escenarios e saltando de estéticas que parecen sacadas do circo ou mesmo do Paralelo barcelonés, pasando por "pijos" príncipes e reis ou por arroutos dese director de teatro ao máis puro "enfant terrible". Pero a pesar de todo o anterior, e non por primeira vez no que vai de festival, temos que lamentar a incontinencia teatral dos creadores desta tempestade, ademais dunha irregular interpretación por parte dos protagonistas, moi esixente fisicamente, pero pouco emotiva. Respecto das actuacións, están correctos Próspero e Calibán, este último representado por Diego Anido -que o ano pasado xa nos amosou a súa capacidade para crear monstros en Symon Pédícrí- e que desta volta pode transformarse nunha criatura mítica grazas a uns espellos ou nunha especie de androide que lembra ao de "Alien" grazas a unha tea. Salientable, porén, o traballo de Ariel -Fernando Epelde-, auténtico "espírito" da proposta, aéreo ou non; e de Guillermo Weickert como Stéfano ou Gonzalo. E esquecible o do resto do elenco, con especial mención na balanza negativa para Ferdinand -Iván Marcos- e Miranda -Olalla Tesouro-, que, se ben teñen a sorte de encarnar algunhas das escenas máis oníricas da peza -ese carrusel de cabalos apenas domados, esas plumas que caen ao descoido semellando neve- transmiten ben pouco amor e empatía. Respecto da incontinencia teatral, Voadora, sempre vangardista e postmoderna nas súas expresións, quere encadrar a totalidade da súa visión en dúas horas de función. E tentar abarcalo todo, acaba sendo demasiado. Ata a fantasía, a creatividade e a imaxinación ás veces precisan límites para chegar con maior intensidade. Renxen tamén os "dous finais" da proposta, aínda que o público chegou a percibir ata tres, quizabes, nalgún caso, polas gañas de poñerlle un punto e final. O parlamento de Próspero sería un peche inmellorable para as dúas olladas desta tempestade. Non faría falta rematar a Shakespeare por un lado e a Voadora polo outro, porque, quen mellor que o bardo como guinda de calquera pastel? En todo caso, de xustiza é dicir que a plasticidade desta Voadora fai soñar, con escenas marabillosas. E de humildes é tamén dicir, como manipuladora das miñas propias verbas, e roubando as de Próspero, que "igual que por pecar rogáis clemencia, libéreme también vuestra indulgencia" das partes menos amables desta crítica. Sobre todo, porque o teatro tamén debe contar con apostas tan decididamente persoais como a de Voadora.