"Mucho ruido y pocas nueces" - Las Grotesqués

Un momento da representación

Divertimento, distracción, diversión, entretemento, pasatempo. Sinónimos dun concepto ás veces tan difícil de atinxir pero que se fixo patente na versión de "Mucho ruido y pocas nueces" que Las Grotesqués presentaron no auditorio do Pazo da Cultura. Certo é que da súa parte contaron cunha das comedias de equívocos máis coñecidas de Shakespeare, con permiso de "El sueño de una noche de verano". Pero tamén hai que admitir que conseguiron manter a atención do público durante a maior parte da representación, intercalando constantemente os enredos do texto orixinal coa maraña entretecida por elas mesmas grazas á súa axilidade para mudar de personaxe, de situación e mesmo de espazo. O poder da peza certamente non recae no vestiario, ou nos decorados, sinxelos, acaídos, elegantes e funcionais, mais non primordiais. O peso da proposta repousa nos ombreiros das tres actrices, Elena Lombao, Celia Freijeiro e Tusti de las Heras. Ningunha delas realiza un traballo memorable por si mesmo, pero con oficio e desenvoltura, e especialmente grazas á inestimable axuda da iluminación e á compenetración existente entre elas -neste caso, "condicio sine qua non" para o éxito da representación-, van pouco a pouco conquistando as simpatías do público, e, o que é máis importante nunha aposta pola comedia pura, os seus sorrisos. Entre as tres, empregando sobre todo técnicas de clown, son quen de encarnar a 19 personaxes que interactúan sin cesar entre eles, un feito que, como ben dicía o crítico Camilo Franco na Escola do Espectador do FIOT -actividade que recomendo desde estas liñas ao público do festival- non ten por que ser un mérito en si mesmo. A non ser, como no caso que nos ocupa, que se realice coa solvencia suficiente, aproveitando Las Grotesqués as ferramentas coas que conta a compañía para sacar adiante a súa interpretación do texto shakespeariano. Conscientes de que pode resultar un pouco arduo meterse de súpeto nese remuíño de personaxes, as actrices reiteran os xestos ou trazas características das figuras principais, como Leonato, don Pedro, don Juan, e, por suposto, as dúas parexas protagonistas, Benedicto-Beatriz e Claudio-Hero, para facilitar a inmersión nos códigos que propoñen. Todo aderezado cunha música pensada para provocar hilaridade, como no caso do "I'm so excited" por Le Tigre, ou no de "Loving you" de Minnie Riperton (que recomendo revisar en Youtube para gozar con risos retroactivos, relacionados coa obra ou non). Ou inserida para xerar ambiente, como no caso da tormenta de verán sacada das "Catro estacións" de Vivaldi, indicándonos que estamos no estío da Toscana remedado na celebérrima versión cinematográfica de "Mucho ruido y pocas nueces" by Kenneth Branagh. Do mellor da peza son as constantes referencias metateatrais e a abrupta rotura, unha vez máis, da cuarta parede, ese continuo xogar que quere imitar o propio xogo do bardo. Especialmente conseguidos son os toques de irreverencia e ironía que introducen, baixando a Shakespeare ao máis prosaico e pedestre, burlándose abertamente de personaxes como Claudio e Hero, tan insulsos que nen sequera lles permiten falar. Unha irreverencia que manteñen antes incluso de comezar, dando explícito permiso para tirar todas as fotografías que queiramos; e logo de acabar, subindo ao vestíbulo para intercambiar impresións co público ao remate. No lado máis feble, o feito de que ignoren as reflexións máis fondas da obra, que si hai no orixinal, especialmente nesas discusións entre Beatriz e Benedicto, con frases divertidas por si mesmas -como ese "Cuando dije que deseaba morir soltero no pensé vivir hasta el día de mi matrimonio"- que se dilúen un pouco entre tanto artificio cómico. Tamén hai certo afán nalgúns instantes pola risa fácil, como co sacerdote, claramente sacado de "Cuatro bodas y un funeral"; ou coas perennes alusións que as compañías cómicas realizan sobre Carballo, Galicia, etc., que resultan algo manidas. Mesmo o recurso repetitivo que é unha virtude para distinguir personaxes, en ocasións cansa como recurso dramático para 75 minutos de función. Porén, non todas as propostas teñen que ser profundamente intensas. De cando en cando, os honestos e traballados exercicios de comedia tamén son benvidos sobre as táboas.