"Búho" - Titzina teatro

 "Somos memoria"

 

Foto: Vanesa Rábade

Desde que encontrei por primeira vez a Titzina Teatro con Folie a deux - Sueños de psiquiátrico anotei o nome desta compañía no meu maxín. E sempre que podo volvo a encontrarme con eles. Porque Diego Lorga e Pako Merino pagan a pena. A súa particular maneira de somerxerse na mente humana a miúdo toca, con precisión cirúrxica, as teclas necesarias para que os acompañes nas súas viaxes. Traxectos que non sempre son fáciles ou cómodos, pero, como din os anglosaxóns: "no pain, no gain", sen esforzo non hai recompensa. En Titzina son intensos. Nas súas pezas atopamos temas como o destino, a morte, a loucura, ou, coma neste caso, a memoria. Ou, máis concretamente, a falta dela. E, por se a alguén lle queda algunha dúbida despois de ver Búho, nada do que observamos enriba do escenario é casual. Todo está milimetricamente estudado, documentado e mesmo vivido. Espeleólogos, antropólogos forenses coma o protagonista, Mossos d'Esquadra, neuropsicólogos, pacientes con amnesia do Instituto Guttman. Con todos falaron, de todos aprenderon, e todos están reflectidos na obra, dunha ou doutra forma. Camiñamos con Pablo, o noso protagonista, nunha cruzada en persecución dos seus recordos, da súa vida, da súa identidade, tirando do fío coma Teseo para saír do labirinto. Porque, existimos sen memoria? Para seguir a Pablo nesta misión asistimos a un periplo visual absolutamente marabilloso: unha escenografía onírica, evocadora, desacougante, sempre precisa. A escuridade, o baleiro, a profundidade ou a confusión que supón perder a propia consciencia do "eu" navegan polo escenario con estímulos visuais que nos levan a unha furna, a verbas inconclusas, a pozos insondables nos que só albiscamos un fío de luz case que coa chiscadela dunha pálpebra. No que os nosos ollos cegos de búho mudan en dúas simas sen fondo. E chegamos ao primixenio. Ás covas de Altamira, volvendo á orixe coma se fósemos o pre homínido que lanza o óso en 2001: unha odisea do espazo, buscando o sentido da vida, da humanidade. Ergo, sen memoria, non existimos. No medio de tanta transcendencia, escoitamos, aliviados en parte, esas charlas entre médico e paciente, nas que fuximos un pouco da atmosfera opresiva para sorrir cuns retrincos de humor. Adoitan en Titzina a xogar coa traxicomedia, aínda que, nesta peza, o drama gaña por goleada. Como último apuntamento, e dado que nada é perfecto, Búho lévase moito mellor coa pureza visual que cos discursos filosóficos. Algúns dos parlamentos abusaron da súa propia importancia e lonxitude. Mentres que a peza voa entre diálogos e imaxes, pisa o freo cando tenta explicarnos sentimentos e ideas xa apercibidas con monólogos. Peccata minuta. Desde logo, botei en falta unha ovación máis longa, forte e sentida como premio final. Tamén é certo que un acaba emocionalmente exhausto. En todo caso, cambiaría sen dúbida os aplausos que recibiu ao día seguinte Leo Bassi, polos que recibiron os cataláns. Pero, como dicía Michael Ende, "esta é outra historia e deberá ser contada noutra ocasión". Máis pronto que tarde na seguinte reseña.